शनिवार, २३ एप्रिल, २०१६

लग्नाचा पंचविसावा वाढदिवस.......

लग्नाचा पंचविसावा वाढदिवस.......
लग्नाच्या पंचविसाव्या वाढदिवशी एकमेकांबद्दल काय विचार मनात येतात, ते लिहून ठेवायला नवरा बायकोने सुरुवात केली. एक वर्ष पूर्ण झाल्यावर पहिल्यांदा बायकोची डायरी वाचायचं ठरलं. बायकोच्या डायरीचं पहिल पान उघडलं आणि.....
पहिलं पान..दुसरं पान..तिसरं पान..
- आज लग्नाच्या पहिल्या वाढदिवशी मला आवडीचं गिफ्ट मिळालं नाही....
- आज जेवायला बाहेर जायचं होतं, पण नवरा विसरूनच गेला....
- आज माझ्या आवडीच्या हिरोचा सिनेमा दाखवणार होता, पण, घरी आल्यावर विचारले तर म्हणाला खुप दमलोय, आज नको जाऊया....
- आज माझ्या माहेरची माणसं आली होती पण त्यांच्याशी तो धड बोललाही नाही....
- आज कितीतरी दिवसांनी तो माझ्यासाठी साडी घेऊन आला ती पण जुन्या डिझाईनची होती.
दिवसेंदिवस अशाच छोट्या मोठ्या कुरबुरींनी तीची डायरीची पानं भरलेली होती. ती वाचून नव-याचे डोळे भरून आले. तो म्हणाला माझ्या हातून एवढ्या चुका झाल्या आहेत हे मला माहीत नव्हते .आता पुन्हा अशा चुका होणार नाहीत याची काळजी नक्की घेईन.
मग बायकोने नव-याची डायरी वाचण्यासाठी हातात घेतली.
पहिले पान कोरं....
दुसरं पान कोरं....
तिसरं पान कोरं....
आणखीही काही पानं उलटली ती ही तशीच कोरी.
बायको म्हणाली, मला माहीत नव्हते की, तु माझी एवढीही इच्छा नाही पूर्ण करणार. दोघांनीही डायरी लिहायचं असं आपलं ठरलं होतं ना ? पण तु तर काहीच नाही लिहीलंस. मी वर्षभर तुझ्यात काहीतरी सुधारणा व्हावी म्हणून बारीकसारीक तपशील टिपून ठेवले. तुला वाचायला दिल्या पण तु मात्र काहीच लिहिले नाही.
नवरा मंद हसला आणि म्हणाला मला जे लिहायचे होते ना ते मी शेवटच्या पानावर लिहिले आहे. ते वाच....
बायकोने शेवटचे पान उघडलं, त्यात लिहिलेलं होते....
मी तुझ्या तोंडावर कितीही जरी ततक्रारी केल्या तरी तु आजवर जो त्याग माझ्यासाठी आणि आपल्या कुटुंबासाठी आजवर केलास, इतक्या वर्षात जे अपरिमित प्रेम आजवर दिले आहेस त्या तुलनेत या डायरीत लिहावी अशी एकही कमतरता मला तुझ्यात आढळली नाही.
तुझ्यात काहीच कमतरता नाही असं नाही परंतु तु केलेला त्याग, समर्पण, तुझं प्रेम या सगळ्यापेक्षाही खुप जास्त आहे. माझ्या अक्षम्य अगणित चुकांनंतरही तु माझ्या आयुष्यातील प्रत्येक छोट्या छोट्या टप्प्यांवर माझी सावली बनून मला साथ दिलीस.आता माझ्याच सावलीत मला दोष तरी कसे दिसतील..?
आता ररडण्याची वेळ बायकोची होती. तीने नव-याच्या हातातली स्वतःची डायरी खेचून घेतली आणि जाळून टाकली. त्यात आत्तापर्यंतचे सर्व रुसवेफुगवेही स्वाहा होऊन गेले. लग्नाच्या पंचवीस वर्षांनंतर त्यांच्या आयुष्यात पुन्हा एकदा नवपरिणीत जोडप्याप्रमाणे प्रेम फुलु लागलं.
मंडळी, म्हटलं तर ही एक काल्पनिक गोष्ट. पत्नीच्या जागी पती किंवा पतीच्या जागी पत्नीही असू शकते. यातून एकच संदेश ध्यानात घ्यायचा तो म्हणजे, तारुण्याचा सुर्य अस्ताला निघाला की, एकमेकांची उणीदुणी काढण्यापेक्षा आपल्या जोडीदाराने आपल्यासाठी, घरादारासाठी, संसारासाठी कीती त्याग केला, किती गोष्टी मुद्दाम केल्या, किती गोष्टी सोडून दिल्या, किती प्रेम केलं तेच आठवायचं . क्षणोक्षणी जोडीदाराने कशी साथ दिली ते आठवायचं. बघा, ते पहिल्यासारखे प्रेम पुन्हा पल्लवित होतं की नाही....!

(आंतरजालावरून साभार )

रविवार, १० एप्रिल, २०१६

"मेड फॉर इच अदर"

डॅाक्टर चेतन विसपुते यांचे मुबंई मेळाव्यातिल भाषणाचे अंश--------- "मेड फॉर इच अदर"

कागदावर जुळलेली पत्रिका
आणि
काळजावर जुळलेली पत्रिका यात  अंतर राहतं.

लाखो मनांच्या समुद्रातून योगायोगाने २ मनं अगदी एकमेकांसारखी समोर ठाकणं जवळ-जवळ अशक्य आहे, हे मानूनच हा डाव मांडायचा असतो.

वेगळ्या वातावरणात, संपूर्ण निराळे संस्कार लाभलेले २ जीव, एकमेकांसारखे असतीलच कसे?

सुख-दुःख, प्रेम, भांडणाचे काळे पांढरे चौकोन ओलांडण्याचा खेळ खेळवणं हीच तर नियतीची जुनी हौस आहे.

सरळ सोपं आयुष्य नियतीने देवालाही दिलेले नाही. या न देण्याचंच 'देणं' स्वीकारून संसारात पाऊल टाकायचं असतं.

निसर्गात एक पान दुसऱ्या पानासारखं
नाही, तर तुला मिळणारा 'जीवन साथीदार' अगदी तुला हवा तसा असणार कसा?. त्याचे - आपले, काही गुण जुळणारे नसणारच.. त्या वेगळ्या आपल्याला न पटणाऱ्या गुणांतच, त्याचं माणूस म्हणून वेगळेपण आहे, हे मान्य करणार असाल तरच संसारात पाऊल टाकावं.

- अशा आशयाचं समुपदेशन ही आज काळाची गरज आहे.

कागदावरच्या कितीही कुंडल्या बघा.. बघण्याच्या समारंभात गच्चीवर गप्पा मारताना छंद, महत्त्वाकांक्षा, श्रद्धा-अंधश्रद्धा असे तेलकट प्रश्न विचारा..  या प्रश्नांची उत्तर ही सौंदर्य-स्पर्धेतील मेकअप केलेल्या सुंदर मुलींच्या भंपक उत्तरांसारखीच.

लग्नानंतर मग खरं काय ते एकमेकांना कळत जातं.

तेव्हा म्हणाली होती, 'वाचनाचा छंद आहे' पण नंतर साधं वर्तमानपत्र एकदाही उघडलं नाही बयेनं...
जाब विचारू शकतो आपण?

किंवा तो म्हणाला होता - 'प्रवासाची
आवड आहे; जगप्रवास करावा, हिमालयात ट्रेकिंग करावं - असं स्वप्न आहे!'
पण
प्रत्यक्षात कळतं; कामावरून आला की जो सोफ्यावर लोळतो की गव्हाचं पोतं जसं.
जेवायला वाढलंय.. हे ही चारदा सांगावं लागतं.
प्रवासाची आवड कसली?
- कामावर दादरला जाऊन घरी परत येतो ते नशीब... वर्षभर सांगतेय, माथेरानला जाऊ तर
उत्तर म्हणून फक्त जांभया देतो.
कसले मेले ३२ गुण जुळले देव जाणे. उरलेले न जुळलेले ४ कुठले ते कळले असते तर...

मनापासून सांगतो,
त्या न जुळलेल्या गुणांशीच खरं तर लग्न होत असतं आपलं.

तिथं जमवून घेणं ज्या व्यक्तीला जमलं, तीच व्यक्ती टिकली... नाही जमलं की विस्कटली.

अन्याय -शोषण, सहन न करणं, हा पहिला भाग झाला... पण न जुळलेल्या गुणांमध्ये एकमेकांच्या वेगळ्या क्षमतांचा शोध घेऊन नातं जुळतंय का हे पाहण्याची सहनशीलता दोघांमध्ये हवी.

पण आज हे लग्नाळू मुला-मुलींना
सांगितलंच जात नाहीये;

नाही जुळलं -मोडा; व्हा विभक्त.

आणि मग करा काय??

आपल्याला 'हवी तशी' व्यक्ती मिळणं हे एक परीकथेतील स्वप्न असेल; पण वेगळ्या रंगाच्या धाग्याने टाके घालीत आयुष्य जोडतं ठेवावं लागतं हेच खरं वास्तव आहे.

धुमसत राहणाऱ्या राखेत कसली फुलं फुलणार ?..
एकमेकांचे काही गुण जुळणारच नाहीत, ते मी स्वीकारणार आहे का?-
या प्रश्नाचं प्रामाणिक उत्तर स्वत:शी
देऊन मगच संसार मांडायला हवा.

आपल्यापेक्षा कोणत्याही वेगळ्या
व्यक्तीचं वेगळेपण सहज स्विकारणं हे या वाटेवरच पाहिलं पाऊल...
ते पाऊल योग्य विश्वासाने पडलं की इतर सहा पावलं सहज पडत जातात.. 
आणि मग ती "सप्तपदी" - "तप्तपदी" होत नाही..
हेच संसाराचं खरं मर्म आहे.

"मेड फॉर इच अदर"
आपोआप होत नाहीत.
होत जातात.

सोमवार, ४ एप्रिल, २०१६

"भ्रूणहत्या"

"भ्रूणहत्या"
डॉक्टरांच्या समोर जोडपं बसलं होतं.
"डॉक्टर, आम्हाला मुलगी नकोय !" होणार्या बाळाचे बाबा बोलले.
"तुम्हाला कसं कळलं मुलगीच आहे म्हणून?"
डॉक्टरांनी विचारलं.
"तुम्ही टेस्ट करायला नकार दिलात. मग आम्ही शेजारच्या राज्यातील सोनोग्राफी सेंटरवर टेस्ट करून आलो." बाळाचे बाबा बोलले.
"मग तिथंच का केलं नाहीत अबॉर्शन?" डॉक्टर म्हणाले.
"तिथं सोय नव्हती. त्यांनी दिला होता पत्ता एका डॉक्टरचा. पण त्यांची फी खूपच जास्त वाटली. मग म्हटलं की तुम्ही ओळखीचे आहात. लाखाऐवजी हजारात काम होईल." बाळाचे बाबा निर्विकारपणं बोलले.
"मी काय कसाई वाटलो काय तुम्हाला?" डॉक्टर संयम ठेवत पुढं म्हणाले,
"अहो, तुम्हाला पहिली मुलगीच आहे"
ईतका वेळ गप्प बसलेली बाळाची आई म्हणाली,
"म्हणून तर दुसरी मुलगी नकोय आम्हाला. दुसरा मुलगाच हवा. दोन मुली नकोत!"
डॉक्टरांनी आईच्या मांडीवर बसलेल्या त्या पहिल्या मुलीकडं पाहिलं. निरागस, निष्पाप, बोलके डोळे. हसरा चेहरा. नजरानजर होताच ती बाहुली डॉक्टरांकडे झेपावली. त्या चिमण्या जिवाला डॉक्टरांनी कवेत घेतलं.
डॉक्टर काही बोलत नाहीत हे बघून मुलीचे बाबा म्हणाले,
"फी व्यवस्थित देउ आम्ही. शिवाय ही बातमी कुठेही लीक होणार नाही याची खात्री !"
डॉक्टरांचे डोळे आता लकाकले. होणार्या बाळाच्या आईबाबांना ते म्हणाले,
"तुमचा विचार पक्का आहे? तुम्हाला खरंच दोन मुली नको आहेत? परत विचार करा."
मुलीचे बाबा म्हणाले,
"पक्का आहे विचार. दोन मुली नकोत."
"ठीक आहे तर मग. आपण आईच्या पोटातली मुलगी राहू देउ. या पहिल्या मुलीला मी मारून टाकतो. म्हणजे तुम्हाला एकच मुलगी राहिल."
असे म्हणत डॉक्टरांनी टेबलवरची सुरी उचलून त्या पहिल्या मुलीच्या गळ्याला लावली.
आणी त्या मुलीची आई मोठ्यांदा किंचाळली,
"थांबा डॉक्टर... काय करताय?... तुम्ही डॉक्टर आहात का कसाई?"
डॉक्टर शांतपणे मंद हसत दोघा आईबाबांकडे बघत होते. निष्पाप बाहुली हसत खेळत होती.
दोनच क्षण शांततेत गेले.
अन आईबाबांच्या लक्षात सारा प्रकार आला. ते भयानक खजिल झाले. ईतकंच म्हणाले,
"आम्हाला माफ करा डॉक्टर. आम्ही कसाई व्हायला निघालो होतो. आमची चूक आम्हाला कळली."
ते जोडपं कडेवरच्या आणी पोटातल्या आपल्या दोन्ही राजकन्यांसह केबिनमधून बाहेर पडताना डॉक्टर म्हणाले,
"आणखी एक सांगायचं राहिलं... आमच्या व्यवसायात देखिल काही राक्षस प्रवृत्तीचे लोक आहेत हे दुर्दैव आहे. पण ते ईतक्या नीच थराला गेले आहेत की, सोनोग्राफीत मुलाचा गर्भ दिसला, तरी पैशासाठी तो मुलीचा आहे म्हणून सांगतात !"
...आता मात्र आईबाबांच्या पायाखालची जमिनच सरकली !!!

(आंतरजालावरून साभार )

भाषावैभव !

भाषावैभव !
लग्न झाल्यावर सुरुवातीच्या दिवसांत वैताग आणला तो सासूबाईंच्या भाषेने म्हणजे त्यांच्या भाषावैभवाने! वाक्यागणिक येणारे ते वाक्प्रचार, म्हणी… ते वक्रोक्ती अलंकार असलेले शब्द. कितींदा तरी त्याचा अर्थच कळायचा नाही. म्हणजे त्यातला गर्भितार्थच कळायचा नाही. त्यांचा उद्देश कळायचा नाही. मी मख्ख चेहर्‍याने उभी असायचे. तसं तर शाळेत असताना वाक्प्रचार, म्हणी शिकले होते. पण त्याचा बोलण्यात इतका सढळपणे वापर मी पहिल्यांदाच बघत होते. शिवाय त्यांचा तो कोल्हापुरी ठसका.

एकदा मला रात्री माझं काही काम आठवलं ते करत बसले. त्या लगेच म्हणाल्या, ‘हे काय? आता काम करत बसलीस? दिवस गेला उटारेटी आणि चांदण्यात कापूस वेची. ‘मी येडपटासारखी बघत बसले. एकदा मी काहीतरी पदार्थ केला थोडासाच केला होता. बरा झाला. सासूबाईंना बहुतेक आवडला असावा. कारण त्यांनी तो परत मागितला. ‘संपला’ म्हटल्यावर त्या बोलल्या, ‘हं एवढसंच करायचं, तोंडाला चव लागते, पण ‘आड जीभ खाई अन् पडजीभ बोंबलत जाई’. शेजारीण म्हणाली मला, ‘छान केलास हो पदार्थ… सुगरण आहेस’ तर लगेच त्या म्हणाल्या ‘तर तर! एका पिसानं कधी मोर होत नाही.’

माहेरच्या दूरच्या नात्यातल्या लग्नाचं निमंत्रण आलं म्हणून मी अगदी मोहरून गेले. जायच्या तयारीला लागले तर त्या म्हणाल्या लगेच ‘हं देशस्थी नातं… आऊच काऊ तो माझा मावसभाऊ’ आधीच कामाचा कंटाळा त्यात माहेरचा सांगावा… कामं राहिली बाजूला आणि ही लागलीय नाचायला.’ एक बरं होतं मला त्या काय म्हणताहेत ते काहीच कळत नव्हतं आणि मला जाणून घ्यायची आवश्यकताही वाटली नव्हती.
आम्ही एकदा ओळखीच्यांकडे गेलो होतो. म्हणजे सासूबाईंच्या मैत्रिणीकडे. त्यांची सून भलतीच जाड झाली होती. आम्ही गेलो तर जाड सुनेला काही काम करवत नव्हतं. लगेच धापा टाकत होती. हाश्य हुश्य करत होती. मग तिच्या चटपटीत सासूनेच छानपैकी भजी केली. चहा केला, सासूबाई मला हळूच म्हणतात, ‘तरण्या झाल्या बरण्या आणि म्हातार्‍या झाल्या हरण्या’ हे मात्र लगेच कळलं हं. मला हसूच आलं एकदम. गंमत म्हणजे सासूबाईंची मैत्रीणही त्यांच्यासारखीच छान म्हणी वापरत होती. त्यांची सून मुलाला शाळेतून आणायला गेली होती तोपर्यंत मैत्रिणींचं मन मोकळं करणं चाललं होतं.
‘काय सांगायचं आपलंच नाणं खोटं. माझा लेक आधी किती मला विचारायचा… आणि आता ‘अगं अगं बायले, तुला सारं वाहिले’. नुसता बाईलबुद्ध्या झालाय. तरी बरं कामं सगळी मीच करते. तिचं काम म्हणजे सहा महिन्यांची जांभई… हळूबाई नुसती.’ नुसतं गोरं कातडं पण म्हणतात ना ‘रंगाने गोरी, हजार गुण चोरी’.
मग त्या दोघींच्यात तिसर्‍या मैत्रिणीचा विषय निघाला. तिला मूलबाळ नव्हतं, पण एकाला मुलगा समजून वाढवलं होतं. पण त्याला इतकी काही जवळीक वाटत नव्हती. त्याच्याबद्दल बोलताना म्हणाल्या, ‘किती झालं तरी मातीचे कुल्ले… सुकल्यावर गळून पडणारच.’ ही मानलेली नाती काय खरी असतात? जाळाशिवाय कढ नाही, मायेशिवाय रड नाही. पण खरं तर आधी गुंतू नये, मग कुंथू नये.’ माझ्या हातात कुठलं तरी साप्ताहिक होतं. त्यातल्या पेज थ्री टाइप चविष्ट बातम्यांपेक्षा मला त्या दोघींचं संभाषण म्हणजे त्यातली भाषा त्या क्षणी जास्त इंटरेस्टिंग वाटत होती.

सासूबाईंच्या बरोबर घरी यायला निघाले. मध्येच महिला मंडळाच्या कोणी भेटल्या. त्यांना माझं लेक्चर ठेवायचं होतं. सासूबाई पुटपुटल्याच ‘गावढ्या गावात गाढवी सवाष्ण.’
एकदा माझा भाऊ आला होता. गप्पीष्ट आहे. परत घरी जायला निघायचा तोपर्यंत परत काही छान विषय निघायचा. चपला काढून ठेवायचा. परत गप्पांत सामील. सासूबाई म्हणतात, ‘तुझं म्हणजे अगदी जातो जातो, साळीचा भात खातो चाललंय’ एकच हशा… माझा भाऊ हसत म्हणाला, ‘तुमचा म्हणींचा संग्रह आवडतो बरं का…’
तर त्या ठसक्यात म्हणतात कशा, ‘कुणाला कशाचं तर बोडकीला केसांचं कौतुक!’ तुला नाहीयं उद्योग. उगा माझ्या मागे लागलाय. ‘काम नाही घरी अन् सांडून भरी.’
अश्शी सासू गोड बाई भाषेला नटवते…
– शैलजा भा. शेवडे

सोमवार, १४ मार्च, २०१६

चिंतनिका जीवन एक " संघर्ष "

मागे काही राहीलयं का?

चिंतनिका जीवन एक " संघर्ष " 
योगेश जोशी वज्रेश्वरी / ठाणे

        "मागे काही राहीलं तर  नाही  ना   ? "

"अरे  सगळे  सामान  घेतल  का  ?"  "बस  मधे  कोणाच काही  राहील तर  नाही  ना  ?"

"हो .......सर  ,सगळ  घेतल , न  विसरता  !!
सहलीवरून  ऊतरलेली मूल  एकसूरात  ओरडली

"छान , पण  जोशी सर  ,  एकदा  बस  मध्ये  जाऊन  बघता  का   ,"काही मागे राहीलयं  का ते  ? "म्हणजे बस  परत  गेल्यावर  नंतर  धावपळ  नको  !  कस

मूख्याध्यापकांनी सूचना  वजा  विनंती  केली.

"होय  येतो  पाहून,  "
अस  म्हणत  सर  बस  मधे  गेले

एका नजरेत  बस  पाहील्यावर  लक्षात  आलं  सगळ्यांचच  खूप  काही  राहील  आहे  मागे.

वेफर्स ,कूरकूरे,  चाॅकलेट  यांचे  रॅपर्स,  फ्रूटी  , प्लास्टिक  बाॅटल्स.........आता  मात्र  ते  कोणाचच नव्हते  ...

जोपर्यंत  ह्या  भरलेल्या  होत्या  तोपर्यंतच  या  सर्व  " माझ्या " या  सदरात  मोडत  होत्या. .....
आणि  आता  मात्र  कोणाच्याच  नव्हत्या.

.............जमेल  तेव्हढे  एका पिशवीत भरून  सर  खाली  ऊतरले.

"काही  राहील  होत  का  मागे  ?"

या  मूख्याध्यापकांच्या प्रश्नावर   हसत हसत नकारार्थी  मान  हलवत  जमलेल्या  पालकांकडे  गेले.

पण  मन  मात्र  .............

"मागे  काही  राहीलयं  तर  नाही ना  ?"

याच  प्रश्नाभोवती घूटमळत राहीले. ..आयूष्याच्या  प्रत्येक  टप्प्यावर  हा  प्रश्न  निरनिराळ्या  रूपात  समोर  ऊभा ठाकला  ईतके  मोठे  प्रतल या  प्रश्नाचे 
  
बालपण  सरताना अनेक  गोष्टी  मागे  राहील्या  काही  खेळ  विकत  घ्यायचे तर  काही  खेळायचे  राहीले. ............

तारूण्याच्या  उंबरठ्यावर  मनापासून  आवडलेल्या व्यक्ती ला अंतरीचे  गूज सांगायचे  राहून  जाते.....

.......व्यवहारी  आयूष्य  पूढेच  सरकत  असल  तरी मन  मात्र  सदैव  मागे  मागे  घूटमळत असत

..आईसोबत  चालणाऱ्या  लहान  बाळा सारखे. .........आई  पूढे  पूढे  जात  असते, पण  तो  रस्तावरील  मांजरीची पिल्ले, रंगीत  काचा,  दगड,  काठ्या  यातच  मागे  मागे  घूटमळत  असतो. ...अगदी  तस्सेच. ....

.                       ● सूचना ●

● पैसे, पाकीट, किल्ली, पास, रूमाल, घेतलात काय? 
● लाईट गॅस पंखा नळ बंद केलेत का? 
● घाई नको, आपल काही मागे राहीलं तर नाही ना  ?

अशा प्रकारचा  एक बोर्ड  सोसायटीच्या जिन्यात  वाचला. 
मनात  सहज  विचार  आला

, "तीन  महीन्याच्या तान्ह्या बाळाला घरात ठेवून कामावर निघालेल्या मातेला हे वाचून काय वाटेल  ?

व्यवहारी जगातील  "सर्व काही " मिळवण्याच्या अट्टाहासापायी काळजातील " सर्व काही "  मागे  ठेवूनच  निघते  ती. ...  
सांगा  कसं  म्हणावं  तिने  "सगळे  घेतलय"  म्हणून. ........

लग्नमंडपात मुली ची पाठवणी  होताना  आईच्या  डोळ्यात  आभाळ  सांडून  ती  रिती  होते.
सगळी  देणी  भागवून  बाप  निवांत  होतो न  होतो  तोच 

एखादी  आत्या  त्याला  म्हणते, "

" दादा हाॅल  सोडायच्या  आधी , एकवार  आत  खोलीत  जाऊन  बघून  ये  बर  ", "काही  मागे राहीलयं का ते?

रिकाम्या  खूर्च्या,  पसरलेल्या  अक्षदा,  ओलांडून  तो  वधूपक्षाच्या  खोलीत  येतो. .......

मूली ने  गौरीहार  पूजला तेथे  आता फक्त फूले  मलूल  पडलेली  दिसतात. ...

.व्याकूळतेने  मनात  म्हणतो  ," सगळच  तर  मागे  राहीलयं." ....... ...

पंचवीस  वर्षे  जे  "नाव " घेवून  ....
...त्या " नावाने " हाका  मारत  तिच्या  मागे  मागे  पळत  होता  , 
ते  तिचे  'नावही '  व  तिच्या " नावापुढे"  ज्या  अभिमानाने   लावत  असलेले  "त्याचे " नावही   

हातावर ऊदक  सोडताच क्षणार्धात  तिथेच  त्या अक्षतापूष्पा  सोबत " निर्माल्य " झालेले  दिसल्याने  एकटाच मनातल्या मनात  भरभरून  कोसळतो. ...........

"अरे  आलास  का पाहून  ? "
आपल  मागे  काही  राहीलं तर नाही ना  ?

............या  प्रश्नाचे मौन  हेच  ऊत्तर  असते.........   निशब्द ......कारण  जे  राहीलं  ते  आता  परत  येणार  नव्हते. .....

                          ●●●

"आपल  काही  मागे राहीलं तर नाही ना  ? "

स्मशानातून  बाहेर  पडताना  भटजींनी  त्याला  विचारले.

"नाही "   अस  सांगताच  ते  पूढे निघून  गेले.

त्याला  मात्र  मागे  पहाताना  दिसली  आईची  धडाडणारी चिता. ..........

...."नाही  कस  ? सगळच तर  राहीलयं  मागे. "

आणि  तो  आवेगाने  मागे  फिरला,  सरणार जवळ   पडलेली  चिमूटभर  राख  त्याने  हातात  घेतली. ...

त्याला  मागे  फिरलेला पाहून  एका ने विचारले
, "
काही राहीलं होत का मागे  ? "

भरल्या  डोळ्यांनी  तो  म्हणाला

" नाही,  काही ,-काही  राहील  नाही  मागे  "

"आणि  जे  राहीलं  आहे  ते  आता  कधी. . कधीच  परत येणार नाही ".......काही  उरलच नाही  , सोबत  घेण्यासारखे...........

सोमवार, ७ मार्च, २०१६

पॉवर ऑफ चॉइस

पॉवर ऑफ चॉइस-

सुप्रसिद्ध साहित्यीक चेतन भगत याने सांगीतलेला हा किस्सा आहे. 

मी एअरपोर्टच्या बाहेर टॅक्सीसाठी रांगेत उभा होतो. तेवढ्यात माझ्यासमोर एक टॅक्सी येऊन उभी राहीली. पहिली गोष्ट माझ्या लक्षात आली की ती टॅक्सी बाहेरून नुसतीच स्वच्छ नव्हती तर चकचकीत पॉलीश केलेली होती. टॅक्सीचा ड्रायव्हर खाली उतरून व टॅक्सीला वळसा घालुन माझ्याकडे येत होता. त्यावेळी माझ्या लक्षात आले की त्याचा ड्रेस एकदम स्मार्ट आहे. त्याने स्वच्छ धुतलेला व इस्री केलेला पांढरा शर्ट घातला होता. तशीच इस्त्री केलेली काळी पँट होती. टाय लावलेला होता व पायात चकचकीत पॉलीश केलेले बुट होते. त्याने आदराने माझ्यासाठी टॅक्सीचे मागील दार उघडले व माझ्या हातात एक लॅमीनेट केलेले कार्ड देत म्हणाला, ‘ सर! माझे नाव वासु! मी तुमचा टॅक्सी ड्रायव्हर. मी तुमचे सामान मागे डिकीमध्ये ठेवेपर्यंत आपण हे माझे मिशन स्टेटमेन्ट कृपया वाचावे.’

‘मिशन स्टेटमेन्ट?’ मला गंमत वाटली व मी त्या कार्डावर नजर टाकली. त्यावर सुरेख व ठळक अक्षरात छापले होते. ‘ वासुचे मिशन स्टेटमेन्ट! माझ्या टॅक्सीमधील प्रवाशांना कमीत कमी खर्चात, कमीत कमी वेळात, सुरक्षीतपणे त्यांच्या इच्छीत स्थळी पोचवणे व ते सुद्धा मैत्रीपूर्ण वातावरणात!’

मला गंमत वाटली. मी टॅक्सीत बसलो व मला आश्चर्याचा धक्काच बसला. कारण टॅक्सी आतुनसुद्धा बाहेरच्यासारखी चकचकीत स्वच्छ होती. 

वासुने त्याच्या ड्रायव्हरच्या सिटवर बसता बसता विचारले, ‘सर! आपण कॉफी घेणार? माझ्याकडे थर्मासमध्ये रेग्युलर तसेच ‘डिकॅफ’ कॉफी आहे!’

मी सहज गंमत करावी म्हणून म्हणालो, ‘नको! मला कॉफी नको! काहीतरी थंड पेय हवे आहे!’

‘काही हरकत नाही!’ वासु म्हणाला, ‘माझ्याकडे पुढे कुलर आहे. त्यामध्ये रेग्युलर व डायट कोक, लस्सी, पाणी व ऑरेंज ज्युस आहे.’

‘मला लस्सी चालेल!’ मी म्हणालो पण माझ्या चेहेर्याावरचे आश्चर्य काही लपत नव्हते.

माझ्या हातात लस्सी देताना वासु म्हणाला, ‘आपल्याला जर वाचायला काही हवे असेल तर टॅक्सीमध्ये द हिन्दु, टाईम्स ऑफ इंडिया, इकॉनॉमिक टाईम्स व इंडिया टुडे आहे.’

माझ्या हातात अजुन एक लॅमिनेटेड कार्ड देत वासु म्हणाला, ‘ही रेडियो स्टेशन्स व त्यावर असलेल्या कार्यक्रमांची यादी, जर आपल्याला रेडीयो ऐकायचा असेल तर!’

मला वासुचे कौतुक वाटु लागले होते. टाक्सी सुरु करातताना वासु म्हणाला, ‘मी एअर कंडीशनींग चालु केले आहे. टेम्परेचर योग्य आहे ना व आपल्याला कंफर्टेबल वाटते ना? का यात ऍजेस्ट करू?’

वासुने मला त्यावेळी माझ्या इच्छीत स्थळी जाण्याचा सर्वात चांगला मार्ग कोणता हे सांगीतले. तसेच वाटेत कोणकोणती प्रेक्षणीय स्थळे लागतात याची पण माहीती दिली. 

‘आपणास हरकत नसेल तर आपण माझ्याशी गप्पा मारू शकता. पण आपल्याला जर एकांत हवा असेल तर मी आपल्याला डिस्टर्ब करणार नाही’ वासु म्हणाला.

‘मला एक सांग वासु!’ मला माझे आश्चर्य अजुनही लपवता येत नव्हते, ‘तु तुझ्या ग्राहकांना नेहमी अशीच सेवा देत असतोस?’

वासुच्या चेहेर्याेवर हास्य पसरले. ‘नाही सर! गेल्या दोन वर्षांपासुनच मी हे सुरु केले. या आधीची पाच वर्षे मी इतर सर्वसामान्य टॅक्सी ड्रायव्हरसारखाच होतो. गबाळा, अनुत्साही, सतत कसल्या ना कसल्या तरी तक्रारी करत बसणारा! पण एक दिवशी मला ‘पॉवर ऑफ चॉइस’ बद्दल कळले!’

‘पॉवर ऑफ चॉइस म्हणजे?’ मी उत्सुकतेने विचारले

‘पॉवर ऑफ चॉइस म्हणजे तुम्ही बगळा व्हायचे का गरुड व्हायचे याचा चॉइस!’ वासु म्हणाला, ‘तुम्ही सकाळी उठलात व म्हणालात की आजचा दिवस काही चांगला जाणार नाही तर तुमची कधीच निराशा होणार नाही. तक्रारी करण्याचे थांबवा! गरूड व्हा, बगळा होऊ नका! कारण बगळा सतत ‘क्वॅक क्वॅक’ करत असतो म्हणजे तक्रारी करत बसतो. तर गरुड येणार्याी सर्व अडचणी, अडथळे, संकटे यावर मात करत आकाशात उंच भरारी घेत असतो, ढगांच्या वर जात असतो. माझ्या डोक्यात हे वाक्य पक्के बसले’ वासु म्हणाला

‘आता मी माझीच गोष्ट सांगतो. मी आधी बगळा होतो. सतत तक्रारी करत बसायचो. पण मग मी माझ्या मनोवृत्तीत बदल करायचे ठरवले. बगळा न होता गरुड व्हायचे ठरवले. मी आजुबाजुला निरिक्षण करायला सुरवात केली. बहुतेक टॅक्सी ड्रायव्हर गबाळे व गलीच्छ असतात, ग्राहकांची काळजी न घेणारे असतात. ग्राहक नेहमी त्यांच्याबद्दल तक्रारी करत असतात. त्यांच्या गाड्या पण खराब व अस्वच्छ असतात. मी माझ्या बाबतीत काही बदल करायचे ठरवले. थोडे थोडे बदल करत गेलो!’ वासु सांगत होता.

‘मग याचा तुला चांगला फायदा झाला असेल नाही का?’ मी वासुला विचारले.

‘झाला तर!’ वासु उत्साहाने सांगु लागला. ‘मी गरुड व्हायचे ठरवल्यावर पहिल्या वर्षीच माझे उत्पन्न आधीच्या वर्षापेक्षा दुपटीने वाढले. या वर्षी कदाचीत माझे उत्पन्न चौपट वाढेल. माझ्या अनेक ग्राहकांनी माझा सेल फोन नंबर घेतला आहे. ते माझीच टॅक्सी हवी म्हणून फोन करत असतात. बहुतेक वेळा माझी टॅक्सी ऍडव्हान्समध्ये बुक होते.’ 

गरुड व्हा, बगळा होऊ नका!

वासुने वेगळा चॉइस केला. त्याने किरकिर करणारा बगळा न होता आकाशात उंच भरारी घेणारा गरूड व्हायचे ठरवले. त्याचे फळ त्याला मिळाले. 

बगळा व्हायचे का गरुड व्हायचे हा चॉइस देवाने प्रत्येकालाच दिलेला आहे, अगदी जन्मापासून ते मरेपर्यंत!

आता आपण बगळा व्हायचे का गरुड व्हायचे हे ज्याचे त्याने ठरवायचे नाही का?

तुम्हाला काय वाटते?

रविवार, ७ फेब्रुवारी, २०१६

मला भेटलेली माणसे -गावंडे सर

लहानपणी सातवीत असताना एका पुस्तकातून कॉपी करून एक निबंध लिहिला होता "माझा आवडता छंद - माणसे जोडण्याचा " त्यावेळी फारसे कळत नव्हते पण माझ्या शिक्षिका म्हणाल्या "तुझा निबंध तू कोठूनतरी कॉपी केला आहेस हे माहित आहे आम्हाला पण तू जो विषय निवडला आहेस छंद म्हणून तो आम्हाला खूप आवडला म्हणून तुला बक्षीस. अशीच चांगली माणसे जोडत जा". तेव्हापासून चांगल्या माणसांना जोडत राहणे आणि त्यांना भेटणे खूप आवडते मला मग ते शाळा किंवा कॉलेज मधील जुने मित्र असो किंवा ऑफिसमध्ये किंवा ऑफिसच्या कामानिमित्त भेटलेली माणसे असो.एवरेस्ट मध्ये काम करताना गावंडे सरांशी ओळख झाली. सेल्स टैक्स विभागात मोठ्या हुद्द्यावर राहून निवृत्त झालेले. वय वर्ष कदाचित ७० वर्षच्या पुढे असेल पण ज्या वयात लोक निवृत्त होऊन आराम करत असतात त्या वयात ते अजूनही तारुण्याच्या जोमाने आणि उत्साहाने सेल्स टैक्स सल्लागार म्हणून एवरेस्ट सारख्या अजून तीन- चार कंपन्या मध्ये ते काम करत आहेत. त्याचे इंग्रजी वरचे प्रभुत्व प्रचंड आहे आणि वाचन सुद्धा तितकेच दांडगे. सल्लागार म्हणून काम करत असले तरी कुणाला कामाशिवाय सल्ला देणे त्यांना आवडत नाही. आपण फक्त चांगले काम करायचे जर आपले काम चांगले असेल तर आपल्याला लोक फॉलो करतील. सतत उपदेश द्यायची गरज नाही.असे त्याचे म्हणणे असते. त्याची सर्वात आवडलेली गोष्ट म्हणजे "कुठलेही काम करताना ते fashion म्हणून करू नका तर passion म्हणून करा".एवरेस्ट मध्ये असताना त्याचा पाय सुजला होता म्हणून त्यांना भेटायला घरी गेलो होतो तेव्हा वाटले ते सल्लागार मधून सुद्धा लवकर निवृत्त होतील पण अजूनही इतक्या वर्षानंतर थोडे काम केले असले तरी अजून सुद्धा त्याचे काम करणे सुरूच आहे. तुम्हाला आदर्श म्हणून नेहमी मोठ्या मोठ्या व्यक्तीकडे बघायला हवे असेच नाही.आपण रोज अनेक माणसे भेटत असतो. काहीजण आपल्याला त्याच्या कामातून प्रेरणा देतात तर काही आपल्या वागण्यातून सकारत्मक विचार पसरवत असतात आपण फक्त डोळे आणि कान उघडे ठेवून ते घ्यायचे…