शुक्रवार, २२ ऑगस्ट, २०१४

बिया फेकणारा माणूस

बिया फेकणारा माणूस

गोष्ट आहे सीताफळांच्या बिया साठवणाऱ्या एका वयस्कर माणसाची. अकलूज गावचा हा माणूस गेली ३० ते३५ वर्षे सीताफळांच्या बिया साठवतो. मुंबईला, पुण्याला कामानिमित्त जावं लागतं. तो पिशवी भरून त्याघेतो आणि जाताना घाटात गाडी थांबते तिथं तिथं दरीत फेकून देतो. हल्ली त्या घाटावर पाट्यांमध्ये पिकलेली सीताफळं घेऊन अनेकजण विक्रीला बसलेले असतात . अलीकडे या माणसानं खास त्यांच्याकडे जाऊन विचारलं , ' कुठून आणता ही सीताफळं ?' ' तुमचे मळे आहेत का ?' ' कुठले मळे साहेब ? आम्ही गरीब माणसं . लोक घाटात शेकड्यानं बिया टाकतात . झाडं उगवलीत दरीत . सारं फुकटच . आम्ही फळं गोळा करतो . पिकवतो आणि तुम्हाला विकतो . शेकडो गरीब कुटुंब चालतात यावर इकडची .' त्या विक्रेत्याकडं गहिवरल्या डोळ्यानं पहात हीव्यक्ती डझनभर सीताफळं विकत घेते . पुन्हा बिया गोळा करून घाटात फेकण्यासाठी ! बारमाही काम करतायेईल असा हा देश . बिया फेकल्या तरी अमृतासमान चव असणारी फळे पिकवणारी इथली माती . बिया साठवूनएखादा जरी घाटावरून त्या दरीमध्ये फेकणारा भेटला तरी हजारो कुटुंबांची तो सोय करून जातो .
वर वर किरकोळ वाटली तरी ही घटना अंतर्मुख करते . ही दृष्टी किती लोकांची असते ? जर प्रत्येकानं असा एखादा छंद बाळगला तर काळ बदलून जाईल . अशा माणसांना काय व्यक्तिगत दुःख असत नाही , असं नाही . तोही पिंजून गेलेला असतो . पण अशा प्रेरणा तो दाबत नाही . तो त्या कृतीत आणतो .आपल्याला आपलं अंतर्मन कित्येकदा एखादं सत्कृत्य करायला सांगत असतं ; पण कितीवेळा आपण ते करतो ?एखाद्या आंधळ्या भिकाऱ्याला काही तरी दान करावं म्हणून खिशात गेलेला हात कित्येकदा तसाच बाहेर येतो .
सरहद्दीवर विनाकारण गोळीबार करणारे शेजारी देश शहरा - शहरात स्फोट घडविणारे अतिरेकी , देशात राहूनदेशद्रोह करणारे काहीजण आणि अशा अनेक उलट्या काळजाच्या व्यक्तींच्या समूहामध्ये उद्विग्न झालेले आपणसारे . आपल्याला बिया फेकणारी अशी एखादी व्यक्ती भेटली , तर शहारून जातो आपण . मनाला कुणीतरी गारफुंकर मारून सुखावतंय असं वाटतं .
जंगलाची तोड होते . रस्त्यासाठी , इमारतीसाठी झाडांची तोड होते . तितक्या प्रमाणात ती पुन्हा लावली जातातका ? तोडलेल्या झाडांवरच्या पक्ष्यांचं पुढं काय होतं ? याचाही विचार नको का करायला ? झाडांशिवाय आणिपक्ष्यांशिवाय असलेलं गाव ते गाव कसलं ? ग्लोबल वॉर्मिंगच्या जागतिक परिषदा होत राहतात . मीडियातूनत्यांचा उदो उदो होतो . त्यातून साध्य काय होतं ? झाडं लावणारे , ती जगवणारे , पक्ष्यांना दाणे टाकणारे ,झाडांवरच्या घरट्यांकडं भरल्या डोळ्यांनी बघणारे आणि सीताफळांच्या बिया फेकणारे "फारच थोडे असतात आणि जै आहेत ते शेवटी पडद्याआडच राहतात"
सर्वेपि सुखिनः संतु। सर्वे संतु निरामय ... या संस्कृत उक्ती काय किंवा दुरितांचे तिमीर जावो। विश्व स्वधर्म सूर्येपाहो। जो जे वांछील तो ते लाहो प्राणीजात।। हे ज्ञानदेवांच्या पसायदानातील सूत्र काय किंवा या बियाफेकणाऱ्या माणसाची प्रेरणा काय . या तिन्ही गोष्टी एकच आहेत असं वाटून जातं .

आंतरजालावरून साभार

!! गर्भ !!

ही कविता प्रत्येकाच्या माऊली करीता:
!! गर्भ !!
किती मंद तो प्रकाश तुझ्या गर्भामध्ये होता.
स्वर्गातला तो काळ माझ्या भोवताली होता.

एकटाच मी अन माझं जग तूच होतीस.
या भयाण जगापासून मला लपवून तू होतीस.
तुझ्या हृदयाचा आवाज किती मधुर तो होता.
तुझ्या प्रत्येक स्पंदनावर माझा छोटा जीव होता.
तुला मला जोडणारी एक कोमल दोर आत होती.
तुझी नाळ ती जणू वेल मला लपटलेली होती.
तुझा आवाज येता ओठ माझे हसायचे.
कान माझे फक्त तुझ्या आवाजाला तरसायचे.
माझ्यासाठी तू स्वतःला किती किती जपायाचीस.
एक मी जगावं म्हणुनी किती किती तू मरायाचीस.
जन्म मला देताना किती सोसले तू त्रास.
पण मी जगावं फक्त हाच तुझा ध्यास.
गर्भातले ते महिने पुन्हा येणार नाही.
पण मी आई तुझ्याशिवाय जगू शकणारच नाही.
आज सुद्धा ती नाळ आपल्याला जोडून आहे.
आज सुध्दा मी तसाच तुझ्या गर्भातच आहे.

आंतरजालावरून साभार

दहीहंडी

दहीहंडीचं नाव आणि सततच्या बातम्या वाचून वाचून पेंद्या श्रीकृष्णाला म्हणाला, 'देवा आपण जाऊ या का मुंबईत, दहीहंडी बघायला?' श्रीकृष्ण म्हणाला, 'लेका शिंकाळ्यातलं दही आणि लोणी मिळतं आपल्याला तेवढं बस झालं की! तुला लाखांच्या हंड्यांचा मोह कशाला?' पेंद्या म्हणाला, 'देवा, तुम्हाला ठाऊक आहे, तुम्ही खाऊन उरलेलं दही बोटांनी चाटून पुसून खाण्यातच आमचं समाधान आहे. पण यावर्षी फारच चाललंय, म्हटलं एकदा पहावीच यांची दही-हंडी.' पेंद्याची इच्छा पाहून कृष्ण म्हणाला, 'चल जाऊ या.'

दोघे मुंबईत आले ते थेट समुद्राच्या काठानं चालत आधी मंत्रालयाजवळ गेले. तिथं पेंद्यानं एक अजब दृश्य पाहिलं. तीन थरांची हंडी लागलेली होती. ती बघायला फार गर्दी पण नव्हती. ना काही गाजावाजा, ना बँडबाजा, ना आवाज. तिघेही कसेबसे तोल सावरून वरच्या हंडीला धरण्याचा प्रयत्न करत होते. पेंद्या म्हणाला, 'देवा ही कसली हंडी म्हणायची?' श्रीकृष्ण म्हणाला, 'मुंबईत खूप वेगवेगळ्या हंड्या आहेत, त्यातली ही एक. तीन थरांच्या या हंडीत सर्वात खाली आहेत ते नारायण राणे. मधले आहेत ते अशोक चव्हाण आणि त्या दोघांच्या अंगावर उभे राहून हंडी फोडण्याचा प्रयत्न करताना दिसत आहेत ते पृथ्वीराज चव्हाण. चव्हाण यांच्याकडून हंडी फोडली जाऊ नये अशी खालच्या दोघांचीही इच्छा असल्याने ते सारखे हलताहेत. वर जी हंडी बांधलेली आहे, तिला सत्तेची हंडी म्हणतात.' 'पण त्या तिघांचंही लक्ष हंडीकडे नाहीच, ते भलतीकडेच पाहत आहेत.' पेंद्यानं आपलं निरीक्षण नोंदवलं. श्रीकृष्ण म्हणाला, 'पेंद्या, तुझं बारीक लक्ष आहे हां सगळीकडे. अरे, तिकडे शरद पवार उभे आहेत आणि त्यांनी बगलेत आज फायली ऐवजी गुलेल धरलेली आहे. ते थरबीर काही न लावता गुलेलमधला दगड मारून हंडी फोडतात की काय अशा भीतीनं हे तिघेही त्यांच्यावर लक्ष ठेवून आहेत.'

त्यांना तसेच हलते ठेवून दोघे पुढे निघाले. आणखी एक हंडी दिसली. पण त्या हंडीचा एकच थर रचलेला होता. पुढचे थर रचायचेच होते. इथं गर्दी मात्र प्रचंड होती. वर बांधलेल्या हंडीला एक काठीही बांधलेली होती. पेंद्या म्हणाला, 'देवा हे काय चाललंय म्हणायचं नेमकं?' श्रीकृष्ण म्हणाला 'खालचा जो एकच थर तयार आहे, तो विनोद तावडेंचा थर आहे. मधल्या थरात कोणीच जायला तयार नाही, त्यामुळे हे प्रकरण एकाच थरावर थांबलंय. ते तब्येतीनं चांगले दिसतात, त्यांचं नाव आहे देवेंद्र फडणवीस आणि ते जरासे बारीक झालेले, पथ्यपाणी असल्यासारखे दिसतात त्यांचं नाव आहे उद्धवराव. दोघांचेही पाठीराखे त्यांना दुसऱ्या थरावर जाऊ द्यायला तयार नाहीत. खरंतर तावडेंनाही पहिल्या थरात रस नाही, परंतु आपण फार समजूतदार आहोत, असं दाखवण्यात ते हुशार आहेत. आता दुसरा थर न रचता थेट तिसरा थर कसा रचायचा असा प्रश्न सर्वांना पडला आहे.' 'पण देवा, हदीहंडीसोबत काठी कशासाठी बांधली आहे?' पेंद्यानं विचारलं. 'तिला संघाची काठी म्हणतात, ती ज्याच्या हाती येईल तोच हंडी फोडू शकेल असा एक समज आहे.' 'इथं सगळं अजून फारच अनिश्चित दिसतं, चल आपण जाऊ पुढे,' असं पेंद्या म्हणाला आणि ते पुढं निघाले.

पुढे एक अजब चित्र दिसलं. एकच व्यक्ती होती, ती स्वतःच स्वतःच्या पाठीवर उभी पाहून थर लावण्याच्या प्रयत्नात दिसत होती. वर हंडी वगैरे काहीही नव्हतं. पेंद्या हसू लागला, 'देवा काय हे? काय प्रकार आहे हा?' श्रीकृष्ण म्हणाला, 'अरे पेंद्या यांचं नाव आहे, रामदास आठवले. त्यांना स्वतःशिवाय पलीकडलं काहीच दिसत नाही. हंडी फोडण्यात त्यांना रस नाही. हंडी कोणीही फोडा, मला थोडा प्रसाद द्या, एवढंच त्यांचं म्हणणं असतं. पहिला, दुसरा, तिसरा सर्व थर ते एकटेच आहेत.'

हसत हसत दोघे पुढे निघाले. त्यांना टाळ्यांचा आणि शिट्ट्यांचा आवाज आला म्हणून ते एका मैदानाकडे वळले. तिथे काहीतरी मोठा इव्हेंट असावा, असं वातावरण होतं. उंचावर हंडी बांधलेली आणि गॉगल घातलेली एक शिडशिडीत, व्यक्ती हंडीच्या बरोब्बर खाली उभी होती. ती व्यक्ती दर दोन मिनिटांनी उंच उडी मारून हंडीपर्यंत पोचण्याचा प्रयत्न करत होती. त्या व्यक्तीने उडी मारली की प्रचंड टाळ्या आणि शिट्या वाजत होत्या. मग दोन मिनिटांनी सदऱ्याच्या बाह्या वर करून ती व्यक्ती पुन्हा प्रयत्न करत होती. श्रीकृष्ण म्हणाला, 'पेंद्या हे राज ठाकरे आहेत. त्यांना थरबीर काही लावायचे नाहीत, पण हंडी मात्र फोडायची आहे. टाळ्या आणि शिट्या वाजल्याशिवाय त्यांना पुढला प्रयत्न करवत नाही.


आंतरजालावरून साभार

गणेशोत्सव

लोकमान्य टिळकांनी गणेशोत्सव एकाच कारणासाठी काढला होता तो म्हणजे सर्वांनी एकजूट होणे सर्व समभावाने एकत्र यावेत ,अर्थात या दिवसात तरी सर्वजण एकत्र येतातच ,पण काही नियम पालन न करता गणेशोत्सव साजरा होत आहे ,
१) जबरदस्ती ने वर्गणी गोळा करणे 
२) उंच उंच मूर्ती तयार करणे बसवणे 
३) मंडपातच जुगार खेळणे 
४) भक्तिगीते न वाजविता फक्त धांगड धिंगाणा अश्लील गाणी लावणे 
५) गणपती आणताना आणि नेताना दारू पिउन धिंगाणा घालणे
६) चेंगरा चेंगी करून दर्शन घेणे ( आजकाल तर हे जास्तच आहे म्हणा )
मला हे कळत नाही ये हे सर्व करण्यासाठी गणेशोत्सव साजरा करण्यासाठी टिळकांनी हा सण काढला होता का ?
आणि सध्या तर बापरे माझा राजा तुझा राजा माझा राजा मोठा तुझा लहान अरे रे खरच बाप्पा लहान आणि मोठा असा भेदभाव करतो का? बाप्पा फक्त मला राजा बोला माझ्यासाठी खूप खर्च करून डेकोरेशन करा माझ्यासाठी भक्तांची रांग लावा लावा तरच मी पावणार आहे ?
आणि खरच माणसे सुद्धा घरच्या गणपतीला पाया पडणार नाहीत पण दिवसभर रांगेत लाऊन या राजाचे त्या राजाचे दर्शन घेतील ? कमाल आहे ना ,का पण घरचा गणपती आणि बाहेरचा गणपती वेगळा आहे का ? घरचा गणपती पावणार नाही पण मी रांगेत दर्शन घेईन तर मला पावणार?
खरच कमाल आहे
असो मी तर माझ्या घरच्या गणपतीला सुद्धा मनापासून नमस्कार करतो आणि मला फक्त एवडेच सांगायचे आहे ,निदान देवदर्शनासाठी तरी लाचार होऊ नका
त्याला माना त्याला काहीच नकोय फक्त तुमचे प्रेम हवेय तुम्ही मनापासून त्याची भक्ती करा ती कुठे हि करा तुमची भक्ती १०० % त्याच्या पर्यंत पोचणारच .
मला याचे दर्शन भेटले नाही त्याचे दर्शन भेटले नाही याची खंत करू नका तुम्ही मनापासून त्याची साद घाला तुम्हाला तो पावणारच कृपया देव दर्शनासाठी हट्ट करू नका या दिवसात भक्ती भावाने त्याची सेवा करा ती कशी हि असो पण करा जिथे तुम्हाला बाप्पा दिसेल मनापासून नमस्कार करा दर्शन घ्या मन आनंदी प्रसन्न ठेवा इतरांची काळजी घ्या


आंतरजालावरून साभार

शनिवार, ९ ऑगस्ट, २०१४

विचारले मी डोंगराला..

विचारले मी डोंगराला..
बाबा का असा कोपला..??
का लेकरांचा बळी घेतला..??
विश्वासाचा गळा घोटाळा..??
ऐकून माझा सवाल खडा..
कातर शब्दात मज म्हणाला..
अघटीत होते सारे मजला..
नाही मारलं मी कोणाला..!!
जर्जर केले ना तूच मला..
सुरुंग पेरून पोखरल मला.....

तुटला आधार काठीचा..
ओरबाडून नेले वनराईला..!!
जर्जर माझ्या शरीराला..
नाही जमले सावरायला..
डोळ्यादेखत लेकर गेली..
जो तो लागला कोसायाला..!!
ऐकून त्याचे कष्टी बोल..
धडा आता शिकलो चांगला..
झाडे जगवा झाडे वाचवा..
तारुण्य लाभू दे डोंगराला..!!



आंतरजालावरून साभार

बासरीच्या आख्यायिका

बासरीच्या आख्यायिका

बासरी तयार करण्यासाठी लागणारा बांबू हा तिथी पाहून तोडतात.

पंचमी, सप्तमी, अष्टमी, नवमी, दशमी या तिथींना बांबू तोडला तर त्याला हमखास कीड लागते, असं बासरी तयार करणारे सांगतात.



त्याचं कारण म्हणजे या तिथींमध्ये शेवटी 'मी' येतो. याच 'मी'पणाच्या अहंकारातून कार्यनाश होतो आणि बासरी टिकत नाही, असा समज आहे.
...

कृष्णाचं आवडतं वाद्य बासरी. एकदा कृष्णाच्या सगळ्या सख्या, गोपी बासरीवर चिडल्या आणि म्हणाल्या,आम्ही त्या कृष्णाची एवढी स्तुती करतो, त्याच्या आजूबाजूला वावरतो,पण तो आम्हाला साधा भावही देत नाही.

तू तर एवढी साधी; ना रूप ना काही.पण तो तुला सतत ओठांशी धरून असतो.

तू अशी काय जादू केली आहेस त्याच्यावर? बासरी हसली आणि म्हणाली, 'तुम्ही माझ्यासारख्या व्हा,मग कृष्ण तुम्हालाही जवळ घेईल.'

अर्थ न कळून गोपींनी बासरीकडे पाहिलं. बासरी पुढे म्हणाली, 'मी अगदी सरळ आहे; ना एखादी गाठ, ना एखादं वळण. मी पोकळ आहे. त्या पोकळीतून माझ्यातला अहंकार गळून पडलाय.

माझ्या अंगावरच्या सहा भोकांतून काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मत्सर हे रिपू मी काढून टाकले आहेत.

मला स्वत:चा आवाजही नाही. माझ्या सख्यानं फुंकर मारली तरच मी बोलते.

तो जशी फुंकर मारतो तशी मी बोलते.' गोपी निरुत्तर झाल्या.

तेव्हापासून त्या बासरीवर रुसून आहेत.

म्हणूनच असेल कदाचित, पण आज आपल्याकडे एकही स्त्री बासरीवादक नाही………..!



आंतरजालावरून साभार

गेले द्यायचे राहूनि; तुझे नक्षत्रांचे देणे..

By..
Dr Sanjay Oak ..Dean K E M Hospital ..
..,,,
मृत्यू समीप आलेल्या अनेक जीवांच्या अखेरच्या दिवसांचा घेतलेला एक शास्त्रीय मागोवा.
वेगवेगळ्या धर्माचे, जातींचे, पंथांचे रुग्ण, पॅलिएटिव्ह केअर हा हॉस्पाईसमधला भाग संपवून जेव्हा आपल्या घरी जातात तेव्हा परत न येण्यासाठीच हे साऱ्यांनाच ठाऊक असते.
आता यापुढे फॉलो-अप नसतो; असलाच तर पुढच्या जन्मातला फॉलो-ऑन असतो.
या रुग्णांना जेव्हा विचारले की, कोणत्या गो...
ष्टींची त्यांना खंत वाटते ? काही राहून गेल्यासारखे वाटते का ? तेव्हा मिळालेल्या उत्तरांमध्ये विलक्षण साधर्म्य होते.
शेवटच्या प्रवासाला निघताना त्यांनी मागे वळून पाहिल्यावर त्यांना जे जाणवले, त्यापासून अजून त्या अनंताच्या प्रवासापासून दूर असलेल्या अनेकांनी पुष्कळ काही शिकण्यासारखे आहे.
प्रत्येकाला त्याच्या जीवनातले कटू क्षण, भांडणे, हेवेदावे, ऑफिसमधील कुरघोडी, जोडीदारांबरोबरचे मतभेद, अबोला, ईर्षां, स्पर्धा हे प्रकर्षांने आठवले आणि आपण त्यात आपल्या जीवनाचा अमूल्य काळ घालवला; अक्षरश: मातीमोल केला, अशी भावना झाली. ज्या वेळेला आपण त्या भावनांनी आंधळे झालो होतो, आज खऱ्या अर्थाने डोळे मिटायची वेळ आल्यावर त्या फोलपणामुळे डोळे उघडले आहेत, असे वाटू लागले.
ही भांडणे, वादविवाद वेळीच मिटवले असते तर कदाचित आयुष्याला वेगळा अर्थ प्राप्त होता.
जीवनात अनेकांविषयी प्रेमभावना, आवड, आदर वाटला, पण संकोचाच्या बेडय़ांनी ते व्यक्त करणे राहून गेले.
गेल्या काही वर्षांत ‘झप्पी’ देण्याचा उदयास आलेला भाव हा अधिकाधिक वागविला असता तर शब्दाशिवाय भावना पोहोचल्या असत्या, हेही खरे आहे.
पुरुषांच्या आणि काही अंशी उद्योग-व्यवसायात गर्क असलेल्या स्त्रिया कुटुंबासाठी पुरेसा वेळ काढू शकल्या नाहीत. मुले मोठी झाली, स्वतंत्र झाली, त्यांचे बालपण सरले, पण या बालपणातल्या अनेक सुंदर गोष्टींचा अनुभव यांना मुकावा लागला, कारण ते त्या वेळेत त्यांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासात गर्क होते.
आज मागे वळून बघताना वाटतेय.., मुलांना जवळ घ्यायला हवे होते, त्यांच्या केसांमधून हात फिरवायचा राहून गेला.., त्यांना न्हाऊू -खाऊ, वेणी-फणी करायचे राहून गेले, त्यांना घोडा कधी केला नाही, आयुष्यभर जबाबदारी अन् कर्तव्याचीच ओझी अंगावर घेत आलो, पण करीअर करण्याच्या नादात मुलांना कधी अंगा खांद्यावर घेतले नाही. त्यांचे कोड-कौतुक कधी केले नाही, पैसा बक्कळ होता पण अवास्तव गरजे पोटी विनाकारण त्याच्या मागे धावत होतो. आता मुले जवळ नाहीत आणि हातही उचलवत नाही.
मागे उरलीय फक्त थरथर…..!!!
क्षमा करायला शिकायचे राहून गेले, अपमान गिळून टाकायला शिकायचे राहून गेले. धबधब्यात भिजायचे राहून गेले.., प्रवाहा विरुद्ध पोहायचेही राहून गेले.
लोक काय म्हणतील, हा प्रश्न लाथाडायचे राहून गेले. उन्मुक्त उधळून घ्यायचे राहून गेले.., उधाण वारा प्यायचे राहून गेले. नव्या पोतडीत हात घालायचा प्रयत्न करायचे राहून गेले. पराभवाच्या भीतीला ठेंगा दाखवायचे राहून गेले. साध्या - साध्या गोष्टींमध्ये खूप आनंद असतो, हे मान्य करायचे राहून गेले.
लेख संपविताना माझे डोळे भरून आले आणि आरती प्रभूंच्या ओळी आठवल्या-
‘‘गेले द्यायचे राहूनि; तुझे नक्षत्रांचे देणे..’’